Gjaldmidlar

Gjaldmidlar

Rafmyntir

Rafmyntir

Auðlindir

Auðlindir

← Til baka í launareiknivél

Heimildir og forsendur

Hvaðan koma tölurnar í launareiknivélinni — og hversu traustar eru þær.

Áreiðanleiki heimilda

  • Opinber talaTraustustu liðirnir — opinberar tölur, lög og kjarasamningar.
  • NálgunMat byggt á opinberum gögnum eða greiningum.
  • Eigin forsendaBer að endurskoða reglulega og aðlaga að raunverulegri reynslu.
1.

Launatengd gjöld og uppbætur

Tryggingagjald

Opinber tala

6,35%

Skatturinn (2026) — opinber tala fyrir árið.

Gjaldstofn tryggingagjalds

Lög

Skattareglur: gjaldstofninn nær yfir öll greidd laun auk mótframlaga í lífeyrissjóð.

Mótframlag í lífeyrissjóð

Lög

11,5%

Lög nr. 129/1997 — lágmarksmótframlag atvinnurekanda.

Mótframlag í séreign

Kjarasamningur

2%

Kjarasamningar — algengt mótframlag 2–4%, valkvætt.

Önnur launatengd gjöld

Kjarasamningur

1,65% (VR)

Sjúkrasjóður, orlofssjóður, fræðslusjóður og VIRK (0,10%) — forstillast fyrir yfir 100 stéttarfélög út frá gjaldskrám í Payday launareiknivélinni (ágúst 2026), t.d. VR/Efling 1,65%, Byggiðn 1,85%, RSÍ 2,45%. Launagreiðandi greiðir í sjóðina skv. kjarasamningi óháð félagsaðild starfsmanns (l. 55/1980).

Stéttarfélagsgjald starfsmanns

Kjarasamningur

0,05–1,5%

Gjaldskrár yfir 100 stéttarfélaga (Payday, ágúst 2026): VR og Efling 0,7%, flest verkalýðsfélög 1%, kennarafélög 1,4%. Dregst af launum starfsmanns og hefur ekki áhrif á kostnað launagreiðanda. Forstillanlegt í reiknivélinni.

Persónuafsláttur

Opinber tala

72.492 kr./mán.

Skatturinn 2026. Hlutfallanlegur í reiknivélinni — fullur, hálfur eða enginn, t.d. þegar afsláttur er nýttur á móti öðru starfi.

Slysa- og launþegatryggingar

Eigin forsenda

0,1% (stillanlegt)

Kjarasamningar skylda launagreiðendur til að slysatryggja starfsfólk; iðgjald er keypt hjá tryggingafélagi og er breytilegt eftir atvinnugrein, gróflega 0,05–0,3% af launum. Liður sem gleymist oft í kostnaðaráætlunum.

Dagpeningar og ökutækjastyrkur

Opinber tala

skattfrjálst innan skattmats

Skattmat 2026: dagpeningar innanlands — fæði heils dags 17.500 kr., gisting og fæði 39.700 kr./sólarhring; ökutækjastyrkur 142 kr./km (að 1.000 km, lækkandi eftir það). Skattfrjálst aðeins á móti raunverulegum ferða- og aksturskostnaði í þágu launagreiðanda, gegn ferðauppgjöri/akstursdagbók — annars skattskyld laun. Bera hvorki staðgreiðslu né tryggingagjald innan viðmiða og teljast ekki til heildarlauna (endurgreiðsla kostnaðar) — birtast sem sérliðir á launaseðli og bætast við útborgun. Umfram viðmið teljast þeir til skattskyldra heildarlauna.

Uppbætur valkvæðar í eigin rekstri

Kjarasamningur

Orlofs- og desemberuppbót eru kjarasamningsbundnar og óumflýjanlegar fyrir almenna starfsmenn. Í eigin rekstri utan kjarasamninga má sleppa þeim við útreikning eigin launa — stillanlegt í reiknivélinni.

Orlofsuppbót

Kjarasamningur

62.000 kr.

Kjarasamningar SA vs. SGS/VR — gildir frá maí 2026.

Desemberuppbót

Áætlun

114.000 kr.

Áætlun út frá kjarasamningum 2024–2026.

Orlof tímakaupsfólks

Lög

10,17%+

Orlofslög nr. 30/1987 — lágmark 24 dagar.

2.

Launaþróun — spá næstu 5 ára

Kjarasamningsbundnar hækkanir

Kjarasamningur

3,5% á ári · gólf 23.750 kr.

Stöðugleikasamningar SA og stéttarfélaga 2024–2028: almenn hækkun 3,25% í febrúar 2024 og síðan 3,5% 1. janúar 2025, 2026 og 2027 — að lágmarki 23.750 kr. í hvert sinn. Krónutölugólfið er reiknað inn í spána og lyftir hækkunum launa undir ~680.000 kr. Ár 4–5 í spánni ná út fyrir gildandi samninga og gera ráð fyrir óbreyttu framhaldi.

Launaskrið eftir starfsaldri

Nálgun

3% → 0,5% á ári

Seðlabankinn metur að launaskrið bæti 40–75% ofan á samningsbundnar hækkanir (launavísitala umfram kauptaxta). Skriðið er mest fyrstu árin í starfi — stöðuhækkanir og endurröðun — og fjarar út með starfsaldri: <1 ár 3%, 1–4 ár 2%, 5–9 ár 1%, 10+ ár 0,5%.

Spátímabil og aðferð

Eigin forsenda

5 ár · nafnlaun

Eigin forsenda: nafnlaunaspá án verðbólguleiðréttingar. Starfsaldur færist fram um ár í hverju skrefi og hefur áhrif á launaskriðið.

3.

Launadreifing eftir starfi

Miðgildi og fjórðungsmörk eftir starfi

Opinber tala

Hagstofa VIN02001 · uppfærist árlega

Grunnlaun fullvinnandi eftir starfi (ÍSTARF95), bæði kyn — um 270 störf í fjögurra þrepa stigveldi ásamt fjölda athugana og miðgildi greiddra stunda hvers starfs. Sótt beint úr gagnagrunni Hagstofunnar og uppfærist sjálfkrafa með nýjasta ári. Heildartalan („Allar starfsstéttir“) kemur úr töflu VIN02002, grunnlaun fullvinnandi hjá öllum launþegahópum.

Lágmarkslaun (lágmarkstekjutrygging)

Kjarasamningur

473.485 kr./mán. frá 1.1.2026

Lágmarkstekjur fyrir fullt starf skv. kjarasamningum á almennum markaði: 402.235 kr. frá 1.11.2022, hækka um 23.750 kr. 1.2.2024, 1.1.2025 og 1.1.2026. Gildir fyrir starfsfólk 18 ára og eldri í fullu starfi.

Forsendur eru stillanlegar í launareiknivélinni.